Bilim & Teknoloji

Atmosfer Nedir?

Dünya, içinde yaşam olan tek gezegendir. Dünyada birçok tek hücreli ve çok hücreli canlı yaşamaktadır.Bunların hepsi Dünya atmosferinin koruyucu katmanları tarafından desteklenmektedir. Peki, atmosfer nedir ve kaç tabakadan oluşur?

Atmosfer nedir?

Hepimiz yaşamanın en önemli yanlarından biri olan oksijen alıyoruz. Oksijenden nefes alıyoruz, oksijeni soluyoruz ve oksijen olmadan nefes alamıyor ve ölüyoruz.Oksijen Dünya üzerindeki yaşamı destekleyen temel şartlardan biridir. Hava, atmosfer ile eşanlamlıdır. Ancak atmosferin bileşimi havadan daha fazladır. Çeşitli gazlardan ve diğer parçacıklardan oluşur. Üç ana gaz ve diğer eser gazlardan oluşur. Toz gibi parçacıklar, su molekülleri ve hatta polenler atmosferi oluşturur.

Dünyanın atmosferi yüzeyine yaklaşık 9.656,064 kilometre uzanır.İlk 25 kilometre, bu atmosferin büyük kısmının bulunduğu yerlerdir. Gökyüzü görebildiğimiz atmosferin ilk seviyesi. Bunun üzerinde atmosfer daha incedir ve maddeye daha az basınç uygulanır. Atmosfer ne kadar yüksek olursa, vücut da o kadar hafif olur. Farklı seviyelerdeki atmosferin çeşitli basınçları, hayvanlar ve insanlar üzerinde farklı etkilere neden olur.

Atmosferin Yapısı

Atmosfer iki katmana ayrılabilir: Heterosfer ve Homosfer.Heterosfer atmosferin en dış küresidir, burada gazlar, atomik ağırlıklarına ve yer çekimine göre farklı katmanlara dağıtılır. Dış tabakayı oluşturan en hafif elementler hidrojen ve helyumdur. Tabandaki ağır elementler azot ve oksijendir.

Dünya yüzeyiyle heterosfer arasında kalan katman homosferdir. Bu katmandaki gazlar eşit olarak karıştırılır. 19 – 50 km arasında uzanan ozon tabakası bu tabakadadır. Ozon tabakası çok önemli bir katmandır; zira güneşin ultraviyole ışınlarının zararlı etkilerinden Dünyadaki yaşamı korumaya yardımcı olur.

Atmosferi oluşturan üç büyük gaza, sabit gazlar denir. Bu sabit gazlar azot, oksijen ve argondur. Atmosferdeki azot, atmosferin toplam bileşiminin yaklaşık % 78’ini oluşturur. Canlılığın yapı taşlarından biridir, çünkü protein ana bileşenidir. Oksijen yaklaşık % 21’i oluşturur, bitki ve hayvan solunumu için kesinlikle gereklidir. Oksijensiz olarak, ateş yanamaz ve bitkiler fotosentezle atmosferde oksijeni serbest bırakır. Argon atmosferin yalnızca % 0.934’ünü oluşturur ve renksiz, kokusuz, atıl bir gazdır.

Diğer eser gazlara değişken gazlar denir. Bu değişken gazlar, metan, hidrojen, helyum, neon, kripton, karbondioksit ve ozon olarak bilinen bir oksijen bileşimi içerir. Aşağıdaki tabloda atmosferi oluşturan gazlar yüzde hacmi ile belirtilmiştir.

Gaz İsmi  Kimyasal Formülü Yüzde Hacmi
Nitrojen N2 % 78.08
Oksijen O2 % 20.95
Su (değişken gaz) H2 % 0 ile 4
Argon Ar % 0.934
Karbondioksit (değişken gaz) CO2 % 0.0360
Neon Ne % 0.0018
Helyum He % 0.0005
Metan (değişken gaz) CH4 % 0.00017
Hidrojen H2 % 0.00005
Nitro Oksit (değişken gaz) N2O % 0.00003
Ozon (değişken gaz) O3 % 0.00004

Atmosfer farklı mevsim ve hava koşullarına sahip olmamızın nedenidir. Yeryüzü üzerlerindekileri canlıları zararlı güneş ışınlarından, kozmik ışınlardan ve ısıdan koruyan kalın bir battaniye gibidir.