Güncel Yaşam

Başkanlık Sistemi Nedir?Özellikleri Nelerdir?

Başkanlık sistemi, isim olarak batı patentli bir deyiştir.Bu sistemde yasamanın yürütmeyi fesih etme yetkisi yoktur.İktidar olanaklarını genişleten bir hükümet sistemidir.Kısaca söylemek gerekirse başkanlık sisteminin devlet başkanı olan kişinin yürütme yetkilerini üstlendiği bir yönetim biçimidir.

Başkanlık sisteminde,devlet başkanı yasa önerisinde bulunmaz fakat yasama organı yani parlamentonun yaptığı yasaları veto etme hakkına sahiptir.Bu yöntem,İngiliz Monarşi sisteminde herhangi bir yasanın, kraliyet izni olmadan yürürlüğe konamayacağı konseptinden geliştirilmiştir.

Başkanlık sisteminde sabit bir süre vardır.Seçimler planlanan tarihte yapılır ve güvensizlik oyu ile hükümet düşürülerek erken seçim yapılamaz.Bazı ülkelerde başkan eğer bir kural ihlali yapıyorsa “Impeachment” yani meclis soruşturması ile erken seçimlere gidilebilir gibi bir istisna vardır.

Kabinede bulunan üyeler devlet başkanı ile birlikte çalışır.Yürütme ve yasama organlarının ilkelerini uygulamak zorundadırlar.

Başkanlık Sisteminde devlet başkanının bakanlar kurulu için önerdiği adaylar ve hakimler yasama organı tarafından onaylanmalıdır.Devlet başkanı; kabine üyeleri, ordu veya yürütme organının çalışanlarını doğrudan yönetmeye yetkilidir.Hakimlere emir verme yada fesih etme yetkisi yoktur.

“Başkan” terimi sadece başkanlık sistemini kullanan ülkelerde kullanılmaz.Yasal yollarla seçilsin ya da seçilmesin bir diktatör de başkan olarak telaffuz edilir.

Yasama ve yürütme ayrı olan yönetimlerde bir  suçtan hüküm giymiş olan mahkumun suçunu affetme ya da hafifletme yetkisi  genelde devlet başkanının elindedir.

Yarı Başkanlık Sisteminin Özellikleri

Yarı başkanlık sisteminde hükümet, yine iki kişiye dayalı bir sistemle yönetilir.Bu sistemde yasama ve yürütme organları, başkan ve cumhurbaşkanının  arasında paylaşıldığı işbirliğine dayalı kesin kuvvet ayrılığının olmadığı bir sistem biçimidir.Bu sistemde de Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilmektedir.Kısaca açıklamak gerekirse yarı başkanlık sistemi çift başlılık sistemidir.

Yarı başkanlık sisteminde Cumhurbaşkanı, meclisi dağıtabilir, referandum isteyebilir, anayasa konsey üyelerini atayabilir ve anayasanın 16. Maddesi gereği olağanüstü durum ilan ederek yargı, yasama ve yürütme organlarını elinde toplayabilir.

Başkanlık Sistemi İle Yönetilen Ülkeler

Dünyada başkanlık sistemi uygulayan ülkelerin sayısı 38’dir.Bunların bazıları; ABD, Güney Kore, Panama, Meksika, Venezuela, Filipinler, Kenya, Kıbrıs, Brezilya, Arjantin, Ermenistan, Afganistan gibi ülkelerden oluşuyor.

Başkanlık sistemi dünyada iki şekilde uygulanıyor.Fransa gibi ülkelerde Cumhurbaşkanı aynı zamanda devlet başkanı unvanına sahip fakat altında birde başbakan bulunuyor.ABD gibi ülkelerde ise devlet başkanı tüm yetkileri kendi üzerinde topluyor.