Eğlence

Cirit Oyunu Nedir?Nasıl Oynanır?

Cirit oyunu Orta Asya kökenli bir oyun olup, at üstünde oynanmaktadır.At üstünde olan iki takım yarışmacının belli başlı kurallar çerçevesinde değnek atarak oynadıkları oyundur.

Cirit oyunu bir takım oyunudur.Bu oyundaki amaç karşı takımın oyuncularını hedef alıp değnekleri isabet ettirmektir.Cirit ismi verilen değnekler, mızrağa benzeyen ucu demirli belli uzunluklarda yapılmaktadır.Ciritler kuru meşe ya da soyulmuş hurma dalından yapılır.Mızraktan farkı çapının mızraktan ince olmasıdır.

Yapılmış olan akınlarla ve hicretlerle birlikte, Orta Asya’dan günümüze kadar gelmiştir.15. yüzyılda Osmanlının önemli sporlarından biri olmuştur.Osmanlıda ciridi ustalıkla kullanan “Cündi” ismi verilen özel bir süvari birliği bulunmaktaydı.Cirit Osmanlıda askerlerin savunma ve saldırı yeteneklerinin gelişmesinde en önemli etken haline gelmişti.

Anadolu’da üç farklı cirit oyunu bulunmaktaydı:Birinci, düğünlerde oynanan cirit “düğün ciridi” , ikincisi pazarlarda ve panayırlarda oynanan cirit “deri ciridi”, üçüncüsü ise baharın gelmesi ile oynanan “ilkbahar ciridi”.

Osmanlıda, cirit atılacak meydanda oyuncular iki grup halinde sıralanırlardı.Meydana büyük bir seyirci kitlesi geldiğinden sağı ve solu açmak için iki değnekçi bulunmaktaydı.Çavuş “Osmanlılar alana” dediğinde atlılar meydana gelip yerlerini alırlardı.Burada “Osmanlı” tabiri binici anlamına gelmekteydi.

Yüzer metre aralıklarla ayrılıp, iki dizi şeklinde dizilirlerdi.Çavuş talimat verdiğinde sırada bekleyen atlı diziden çıkardı.Çıkışı ağır olur ve hasım atlılara  otuz metreye kadar yaklaşırdı.Elindeki değneği gözüne kestirdiği karşı atlıya atar ve kaçardı.

Daha sonra değnek atılan atlı, hızla ciridi atanı kovalamaya başlar,yaklaşır yaklaşmaz değneği ona doğru savururdu.ilk cirit atan sıradan birisi hızla çıkıp kovalayana cirit atardı.Bu atlının sıradan çıkabilmesi için ciridi fırlatması gerekmekteydi.Oyun böylece kızışıp aynı şekilde devam ederdi.

Cirit oynarken kafası yarılanlar,bayılanlar hatta ölen vardı.Ölüm nedeni ile 1826 yılında cirit oyunu Sultan İkinci Mahmud Han tarafından yasaklandı.Fakat bazı yerlerde oynanmasına engel olamadı.

Değneği ata değdirmek acemilik sayılırdı.Bu hareketi yapan derhal oyundan atılırdı.Cirit ustaları çok çevik ve hareketlilerdi.Bu hareketin olmaması için giderken atın sağına ve soluna yatmaktaydılar.

Türklerdeki iyi sipahilerin yetişmesinin sebebi bu oyundu.Her şeyde olduğu gibi cirit oyunu da eski önemini kaybetmiş fakat günümüzde Erzurum, Diyarbakır, Siirt, Konya gibi illerimizde yaşatılmaya devam etmektedir.Yılın belli zamanlarında bu illerimizde cirit müsabakaları düzenlenmektedir.