Edebiyat & Sanat

Dede Korkut Hikayeleri

Dede Korkut Hikayeleri ,Oğuz Türklerine ait destani hikayelerdir.Halk arasında dilden dile geçmiş ve 14. Yüzyıl da son şeklini almış, 15. Ve 16. Yüzyılda yazıya dökülmüştür.Hikayelerin yazarı belli değildir.Dede Korkut hikayelerinin biri Almanya’da Dresden Kütüphanesi’nde, diğeri Vatikan’da olmak üzere, iki yazma nüshası vardır.

Dede Korkut’un kişiliği üzerinde yeterince bilgi bulunmamaktadır.Dede korkut hikayelerinde özellikle göçebe Oğuz Türkleri’nin tabiat şartlarına karşı dirençleri, düşmanlarına karşı sürekli üstünlüğü ve birlik şuurunudan doğan kuvvetlilikleri dikkat çekmektedir.

Destan özellikle pek çok halk kahramanının mücadeleleri anlatılan Dede Korkut hikayelerinde, güzel hikmetli sözler, Türklerin tarihine ait rivayetler, han ve beyler hakkında methiyeler, Türk töresine ait pek çok konular işlenerek, iyilere övgü kötülere karşı eleştiri vardır.

Dede Korkut Külliyatında 12 destan özellikli hikaye yer almaktadır ve bu kitap, İslam öncesi ve sonrasında Türklerin yaşayışını, dilini, tarihini, edebiyatını ve kültürünü içerir.Dede Korkut ve onun hikayelerinden, destanlarımızdan alacağımız önemli dersler arasında fertler arasında saygı, sevgi, hoşgörü ve mertlik bunların başında gelmektedir.

Dresden nüshasına göre eserde sırasıyla şu 12 Oğuz hikâyesi gelmektedir;

  1. Dirse Han Oğlu Boğaç Han
  2. Salur Kazan’ın Evi Yağmalanması
  3. Kam Büre Bey Oğlu Bamsı Beyrek
  4. Kazan Bey Oğlu Uruz’un Tutsak Olması
  5. Duha Koca Oğlu Deli Dumrul
  6. Kanlı Koca Oğlu Kanturalı
  7. Kazılık Koca Oğlu Yegenek
  8. Basat’ın Tepegöz’ü Öldürmesi
  9. Begin Oğlu Emren
  10. Uşun Koca Oğlu Segrek
  11. Salur Kazanın Tutsak Olup Oğlu Uruz’un Çıkarması
  12. İç Oğuz’a Taş Oğuz Asi Olup Beyrek Öldüğü

Vatikan yazmasında altı öykü vardır;

  1. Hikayet-i Han Oğlu Boğaç Han
  2. Hikayet-i Bamsı Beyrek
  3. Hikayet-i Salur Kazan’ın Evi Yağmalanduğudur
  4. Hikayet-i Kazan Begün Oğlu Uruz Han Tutsak Olduğudur
  5. Hikayet-i Kazılık Koca Oğlu Yegenek Bey
  6. Hikayet-i Taş Oğuz İç Oğuz’a Asi Olup Beyrek Vefatı