Eğitim

Dolu Nedir?Nasıl Oluşur?

Dolu genel olarak şimşek ve gök gürültüsünün oluştuğu Cumuluform tipi bulutlar içinde oluşur (Cumulonimbus ve Nimbostratus).

Gün boyunca Güneş tarafından yeryüzünün ısıtılmasıyla, yeryüzüne yakın havada ısınır. Isınan sıcak hava, daha az yoğunluğa sahip olur ve soğuk havadan daha hafif olur. Bunun sonucu olarak yükselir ve yükselmeyle beraber soğur. Soğuduğu zaman nem taşıma kapasitesi azalır. Sıcak hava yükselirken, nem tutma kapasitesi azaldığından, taşımış olduğu nem yoğunlaşır ve pamuk yığını şeklinde bulutlar oluşur. Yoğunlaşan nem, ısısını çevresindeki havaya bırakır. Bırakılan bu ısı havanın daha hızlı yükselmesine neden olur ve daha fazla nem bırakmasını sağlar Bu işlem çok daha büyük ve geniş cumulonimbus bulutunun oluşmasını sağlar.

en iri dolu tanesi

Kayıtlara geçmiş verilere göre, bugüne kadar yağan en iri dolu tanesi 1970 yılında Kansas/ABD’de düştü. Büyüklüğü 14.4 cm ve ağırlığı 750 gramdı.

Cumulonimbus bulutu içerisinde çok güçlü aşağı ve yukarı hava hareketleri vardır. Bu dikey rüzgarların hızı 176 km/saat in üstüne çıkabilir.Cumulonimbus bulutu içerisinde sıcak havanın yukarı doğru akımı (updraft) ve soğuk havanın aşağı doğru akımı (downdraft) vardır. Su damlacıkları yukarı akımlarla bulutun tepe noktasına doğru taşınırken , bulutun içinde donma seviyesinin yani sıcaklığın 0 C den daha düşük olduğu seviyenin üzerine çıkar ve bu olay su damlacığının donmasına sebep olur.

Donan su damlacığı aşağı akımlar sebebiyle düşmeye başlar. Bu düşüş bulutun taban seviyesine kadar devam eder. Daha sonra tekrar yukarı akımlar tarafından alınan donmuş su damlacığı bulutun üst seviyelerindeki çok soğuk tabakalara kadar taşınır ve bu taşınma esnasında tekrar donar. Aşağı ve yukarı doğru olan bu taşınmalar esnasında donmuş damlaya her defasında yeni bir buz tabakası eklenir. Bu eklenmelerle dolu damlası büyür ve ağırlaşır. Donmuş su damlacığının yapısı her buz tabakasının eklenmesiyle soğan gibi katmanlı bir yapıya bürünür. Donmuş su damlasının büyümesi yukarı akımların taşıyamayacağı ağırlığa gelinceye kadar devam eder. Yukarı akımlar taşıyamadığı an aşağı akımların ve yer çekiminin etkisiyle yeryüzüne dolu olarak hızla düşer.

Yazı hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?