Yiyecek & İçecek

Kafein Nedir?Ne İşe Yarar?Yararları ve Zararları Nelerdir?

Kafein, 60’tan fazla bitki türünde bulunan doğal bir maddedir. Çay yaprakları, kahve çekirdekleri, guarana bitkisi ve kakao tohumları kafein içerir. Kafein ayrıca sentetik olarak üretilebilir ve belirli yiyeceklere, içeceklere ve ilaçlara eklenebilir.

Kafein, vücut üzerinde çeşitli etkileri olan metilksantinler adlı bir ilaç grubundan biridir:

  • Merkezi sinir sistemini uyarırlar.
  • İdrar sıklığını artırırlar (diüretiklerdir).
  • Kalp kaslarını uyarırlar ve Kan akışını düzenleyen endotel sistemi dahil olmak üzere düz kaslar tarafından düzenlenen vücut sistemlerini etkileyen düz kas gevşemesini artırırlar.

Kafein, dünya çapında en çok tüketilen psikoaktif (akıl veya ruh halini etkileyen) ilaçtır ve doğal kafein tüketiminin uzun bir geçmişi vardır. Arabistan’da 13. yüzyıldan beri kahve tüketilmektedir ve Çin’de binlerce yıldır çay tüketiliyor.

Hangi Yiyecekler Kafein İçerir?

Kafein birçok yiyecek, içecek ve ilaçta bulunur. Doğal olarak meydana gelen kafein, kahve, çay, kakao ve çikolatada bulunur. Bazı fındıklar da kafein içerir, Kafein, birçok alkolsüz içecek, özellikle kola, aromalı içecekler ve enerji içeceklerinde mevcuttur. Kola, eşit miktarda kahvede bulunan kafeinin miktarının yaklaşık üçte birini içerir.

Sentetik olarak üretilen kafein, soğuk algınlığı ve grip, iştah bastırma ve ağrı giderici (analjezik) ilaçlar da dahil olmak üzere birçok yaygın ilaçların bir bileşenidir.

Bununla birlikte, bir üründe bulunan tüm kafeinin mutlaka içerik listesinde ayrıntılı olarak belirtmek önemlidir. Eğer kafein, ürünün bir muhteviyatında doğal olarak meydana gelirse, içerdiği kafein yok şeklinde listelenebilir. Sadece sentetik olarak üretilen kafein eklendiyse, bileşenler listesinde kafein olarak görünecektir. Ayrıca kafein, kafeinsiz kahve ve çay gibi, örneğin kafeinsizleştirme olarak bilinen bir işlem vasıtasıyla doğal olarak bulunan yiyeceklerden de çıkarılabilir.

Küresel olarak, kişi başına ortalama kafein alımı günde 70 mg’dır. (yaklaşık bir fincan kahve içinde bulunan kafein miktarına eşdeğerdir). Bununla birlikte, gelişmiş ülkelerdeki kişiler daha fazla kafein tüketmektedir.

Avustralya’da 1980’lerde yapılan araştırmalar, kişi başına düşen kafein tüketiminin günde 240 mg olduğunu belirtmektedir (günde yaklaşık iki fincan kahve çekirdeği kahvesi). Bu, kişi başına yılda 2.8 kg kahve ve 5,8 kg çikolataya eşittir.

Ne Kadar Kafein Tüketmek Güvenlidir?

Güvenli bir şekilde tüketilebilen kafein miktarı kişiler arasında değişir. Sağlık yetkilileri, yetişkinlerin günde 600 mg’dan fazla kafein tüketmemesini tavsiye etmektedir. Ancak, özellikle hamile ve emziren kadın ve çocukların kafein tüketimine karşı duyarlı olan bireyler daha az kafein tüketmelidir.

Kafeinin Metabolizmaya Etkisi

Bir insan kafein tükettiğinde, madde çok hızlı bir şekilde idrarda emilir, dağıtılır ve atılır. Kan dolaşımında veya vücut dokularında birikmez. Emilimden sonra, kafein, sinir sistemini uyardığı beyne yönlendirilir. Ayrıca kalbi uyarır ve düz kas gevşemesini artırır. Düz kaslar vücudun içinden kan akışını düzenlediğinden, bu kişinin kan akışını etkileyebilir.

Kafein karaciğer tarafından metabolize edilir ve tipik olarak birkaç saat içinde idrarla atılır. Vücutta kalan kafein, yağlı dokularda depolanan serbest yağ asitlerinin salınmasını artırır. Aynı zamanda böbrekleri de etkiler, bu da bireyin dehidrate olmasına neden olabilecek artan idrara neden olur.

Kafein Bağımlılığı

Kafein bağımlılık yapan bir maddedir. Günlük 350mg kadar kafein tüketiminin düzenli olarak tüketilmesini takiben (tavsiye edilen güvenli limitler içinde, kabaca üç fincan kahve çekirdeği kahveye eşdeğer) bir kişi kafeine bağımlı hale gelebilir. Kafein bağımlılığı fiziksel veya psikolojik olabilir ve şiddetine göre değişir. Bazı bağımlı kişiler kafeine hafifçe bağımlı olurken diğerleri aşırı kafein tüketir.

Kafeine bağımlı olan kişiler, kafein tüketmeyi bıraktılarsa yoksunluk belirtileri yaşayabilirler. Büyük miktarda kafein tüketen ve tüketimlerini azaltmak isteyen bireyler, kafein tüketimini kademeli olarak azaltmalıdır, örneğin kafeinli olmayan bir içecekle günde bir kafeinli içecek ikame edilerek.

Kafein Yoksunluğu Nedir?

Kafein yoksunluğu bağımlı bireylerde yan etkilere neden olabilir. Semptomlar genellikle son kafein dozundan 12-24 saat sonra başlar ve 24-48 saat devam eder. Bununla birlikte, ağır kafein tüketicileri daha önce yoksunluk semptomları yaşayabilir (son dozdan altı saat sonra) ve semptomlar daha uzun bir süre devam edebilir.

Kafein yoksunluğu belirtileri şunlardır:

  • Kafein yoksunluğunun temel belirtisi olan baş ağrıları
  • Uyuşukluk
  • Sinirlilik
  • Mide bulantısı veya kusma.

Yazı hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?